नागपूर : एक काळ असा होता की क्रिकेट हा काही मोजक्या लोकांचा खेळ मानला जात होता. आज तो प्रत्येक गल्लीत, प्रत्येक आवाजात आणि प्रत्येक स्वप्नात जिवंत आहे. मात्र गोल्फ हा अनेकांसाठी अजूनही दूरचा आणि मर्यादित खेळ वाटत आला आहे. “गोल्फ फॉर ऑल टूर”, जो GAGAN (Golf at Grassroots Across the Nation) या राष्ट्रीय दृष्टिकोनाने प्रेरित आहे, ही धारणा बदलत आहे.
दिल्लीतील यशस्वी टप्प्यानंतर, हा टूर 27 ते 29 एप्रिल दरम्यान नागपूरमध्ये पोहोचला आणि गोल्फ कोर्सला केवळ खेळाचे मैदान न ठेवता अभिव्यक्ती, संवाद आणि सन्मानाचे व्यासपीठ बनवले—जिथे क्षमता केंद्रस्थानी होती आणि अनोळखी लोक सहकारी बनले.
सामाजिक न्याय व सक्षमीकरण मंत्रालयाच्या दिव्यांगजन सक्षमीकरण विभागाच्या माध्यमातून आणि लॉयड्स इन्फिनिट फाउंडेशनच्या सहकार्याने आयोजित या शिबिरात 10 ते 33 वयोगटातील 28 दिव्यांग सहभागी सहभागी झाले. या गटात दृष्टीदोष, श्रवणदोष, ऑटिझम, बौद्धिक अडचणी आणि हालचालींमध्ये अडथळे असलेले सहभागी होते.
प्रत्येक सहभागीला एक “बडी” देण्यात आला—ज्यामध्ये भारतीय वायुदलातील अधिकारी, विंग कमांडरही होते. तीन दिवसांत जे घडले ते केवळ प्रशिक्षणापुरते मर्यादित नव्हते.
सहभागींना गोल्फच्या मूलभूत तंत्रांची, विशेषतः चिपिंग आणि पुटिंगची ओळख करून देण्यात आली. त्यांचे बडी प्रत्येक टप्प्यावर त्यांच्या सोबत होते. हे मार्गदर्शन हळूहळू परस्पर शिकण्यात बदलले. सहभागी नवीन खेळ शिकत असताना, त्यांच्या बडींनी संयम, संवाद, प्रोत्साहन आणि सहानुभूतीचे धडे घेतले. प्रत्येक स्विंग आणि प्रत्येक टाळ्यांनी हे सिद्ध केले की हा अनुभव कौशल्याइतका नातेसंबंधांबद्दलही होता.
नागपूरच्या 48 अंशांपर्यंत पोहोचणाऱ्या उष्णतेनंतरही सहभागींचा उत्साह कमी झाला नाही. शिबिरात दिलेले कॅप आणि टी-शर्ट अभिमान आणि आपलेपणाचे प्रतीक ठरले. प्रॅक्टिसच्या मधल्या वेळेत थंड पेये आणि हसण्याचे क्षण यांनी सर्वांना नवचैतन्य दिले.
अंतिम दिवशी पारितोषिक वितरण सोहळा सामूहिक यशाचा उत्सव ठरला. प्रत्येक सहभागीला पदके, ट्रॉफी आणि प्रमाणपत्रे देण्यात आली. येथे विजेते-पराजित असा भेद नव्हता—प्रत्येकाचे कौतुक झाले, प्रत्येक नाव साजरे झाले आणि प्रत्येक हसू महत्त्वाचे ठरले. खऱ्या अर्थाने, प्रत्येकजण विजेता ठरला.
माजी राष्ट्रीय गोल्फ प्रशिक्षक जसजित सिंग आणि दिव्यांग अध्ययनातील पीएचडी डॉ. अर्चना सिंग यांच्या नेतृत्वाखाली “गोल्फ फॉर ऑल फाउंडेशन” तीन मुख्य उद्दिष्टांसाठी कार्यरत आहे: गोल्फ सर्व सामाजिक-आर्थिक आणि क्षमता स्तरांपर्यंत पोहोचवणे, दिव्यांग आणि सामान्य व्यक्तींना एकत्र आणून समावेशकता वाढवणे, सहभागीांना नवीन कौशल्य देऊन पारंपरिकदृष्ट्या मर्यादित मानल्या जाणाऱ्या खेळात सहभागी होण्याची संधी देणे.
या उपक्रमाबद्दल बोलताना लॉयड्स इन्फिनिट फाउंडेशनचे संचालक राजेश गुप्ता म्हणाले, “या प्रशिक्षण शिबिरात आम्ही अशा जगांना एकत्र येताना पाहिले, जे सहसा वेगळे ठेवले जातात. गोल्फ आणि दिव्यांगता यांकडे वेगवेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहिले जाते. पण या तीन दिवसांत त्या सीमा नाहीशा झाल्या. सर्वजण समान पातळीवर उभे होते—शिकत, साथ देत आणि एकत्र वाढत. हेच त्या भारताचे प्रतीक आहे, जो आपण घडवत आहोत.”
“गोल्फ फॉर ऑल” हा केवळ एक खेळ शिकवण्याचा उपक्रम नाही—तो अनेक वर्षांपासून बंद असलेल्या दारांना उघडण्याचा प्रयत्न आहे. प्रत्येक शहरासोबत तो गोल्फ, दिव्यांगता आणि सहभाग याविषयीची धारणा बदलत आहे. नागपूरमधील हा टप्पा पूर्ण झाला असला तरी प्रवास सुरूच आहे—एका ठाम विश्वासासह: समावेशकता सर्वत्र असली पाहिजे.
