जिल्हा प्रशासनाचा पुढाकार : ६ मूलभूत हक्क आणि २०१९ च्या नवीन कायद्यावर विशेष मार्गदर्शन
भंडारा : “जेव्हा ग्राहक सजग होतो, तेव्हा बाजारपेठ पारदर्शक आणि जबाबदार बनते. सुरक्षित खरेदी, स्पष्ट माहिती आणि अन्यायाविरुद्ध दाद मागण्याचा हक्क प्रत्येक नागरिकाला माहिती असणे, हीच काळाची गरज आहे,” असे प्रतिपादन जिल्हा ग्राहक तक्रार निवारण आयोगाचे अध्यक्ष सतीश आनंद सप्रे यांनी केले.
जिल्हा ग्राहक संरक्षण परिषद व जिल्हा पुरवठा कार्यालयाच्या वतीने आज ‘राष्ट्रीय ग्राहक दिना’निमित्त सामाजिक न्याय भवनच्या सभागृहात आयोजित विशेष कार्यक्रमात ते अध्यक्ष म्हणून बोलत होते.
कार्यक्रमाचे सदस्य सचिव तथा जिल्हा अन्न पुरवठा अधिकारी नरेश वंजारी यांनी या दिवसाचे महत्त्व विशद केले. २४ डिसेंबर १९८६ रोजी राष्ट्रपतींनी ग्राहक संरक्षण कायद्याला मंजुरी दिली होती, म्हणून हा दिवस साजरा केला जातो. त्यांनी सांगितले की, नवीन कायदा: १९८६ च्या कायद्याची जागा आता सुधारित ग्राहक संरक्षण कायदा २०१९ ने घेतली आहे. ई-कॉमर्सवर नियंत्रण: नवीन कायद्यामुळे ऑनलाईन शॉपिंग (E-commerce) व्यवहारांवर नियंत्रण आले असून ग्राहकांना अधिक संरक्षण मिळाले आहे. कठोर कारवाई: दिशाभूल करणाऱ्या जाहिरातींवर आता कठोर कारवाईची तरतूद करण्यात आली आहे.
कार्यक्रमात ग्राहकांच्या सहा प्रमुख अधिकारांवर सविस्तर प्रकाश टाकण्यात आला: १. सुरक्षिततेचा हक्क: आरोग्यास घातक वस्तू व सेवांपासून संरक्षण. २. माहितीचा हक्क: गुणवत्ता, किंमत, घटक आणि उत्पादन तारखेची खरी माहिती मिळणे. ३. निवडीचा हक्क: विविध पर्यायांमधून योग्य वस्तू निवडण्याची संधी. ४. ऐकून घेतले जाण्याचा हक्क: तक्रारींची दखल संबंधित प्राधिकरणाने घेणे. ५. तक्रार निवारणाचा हक्क: फसवणूक झाल्यास नुकसानभरपाई व न्याय मिळवणे. ६. ग्राहक शिक्षणाचा हक्क: कायदेशीर प्रक्रिया आणि कर्तव्यांचे ज्ञान असणे.
प्रमुख अतिथी सतीश आनंद सप्रे यांनी ग्राहकांना केवळ हक्कच नव्हे, तर कर्तव्यांचीही आठवण करून दिली. त्यांनी खालील मुद्द्यांवर भर दिला: पावती घ्या: कोणतीही खरेदी करताना बिल किंवा पावती घेणे अनिवार्य आहे. माहिती वाचा: उत्पादनावरील एक्सपायरी डेट आणि इतर माहिती काळजीपूर्वक वाचावी. तक्रार नोंदवा: फसवणूक झाल्यास राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाईन (१९१५) किंवा ‘ई-दाखिल’ पोर्टलचा वापर करून तक्रार नोंदवावी. पर्यावरणपूरक खरेदी: जबाबदार ग्राहक म्हणून पर्यावरणपूरक वस्तूंना प्राधान्य द्यावे.
राष्ट्रीय ग्राहक दिनानिमित्त जिल्ह्यातील शाळा, महाविद्यालये आणि स्वयंसेवी संस्थांच्या माध्यमातून व्याख्याने, निबंध स्पर्धा आणि रॅलींचे आयोजन करण्यात आले आहे. या कार्यक्रमाला जिल्हा पुरवठा विभागाचे अधिकारी, कर्मचारी आणि मोठ्या संख्येने नागरिक उपस्थित होते. “जागृत ग्राहक हाच अर्थव्यवस्थेचा पाया आहे,” या संदेशासह कार्यक्रमाची सांगता झाली.
