जिल्हा व सत्र न्यायालयाचा ऐतिहासिक निर्णय
गोंदिया : बेकायदेशीर वाळू उत्खनन आणि ग्रामस्थांवर प्राणघातक हल्ला करण्याच्या अत्यंत गाजलेल्या प्रकरणात, गोंदियाच्या जिल्हा आणि सत्र न्यायालयाने मंगळवार, १८ नोव्हेंबर रोजी ऐतिहासिक निकाल दिला आहे. विशेष मकोका (MCOCA) खटला क्रमांक १०३/२०२० मध्ये न्यायालयाने आठ आरोपींना १० वर्षे सक्तमजुरी आणि प्रत्येकाला तीन कलमांखाली ५-५ लाख रुपये (एकूण १५ लाख रुपये) दंड अशी कठोर शिक्षा सुनावली. दंड न भरल्यास अतिरिक्त सहा महिने कारावासाची शिक्षा ठोठावण्यात आली आहे. नऊ आरोपींपैकी रोहित उर्फ गोलू हरिप्रसाद तिवारी याचे निधन झाले, ज्यामुळे त्याच्याविरुद्धची कार्यवाही रद्द करण्यात आली.
९ सप्टेंबर २०१६ रोजी रात्री १० ते ११ वाजेच्या सुमारास गोंदियाच्या रावणवाडी पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतील मरारटोला (तेढवा) येथे ही भयानक घटना घडली होती. बेकायदेशीर वाळूने भरलेली ट्रॅक्टर-ट्रॉली भरधाव वेगाने जात असताना गणेशोत्सव मंडपाजवळ कबड्डी खेळणाऱ्या तरुणांना चिरडले. ग्रामस्थांनी ट्रॅक्टर चालकाला थांबवल्यानंतर त्याने तातडीने वाळू माफिया टोळीला फोन करून बोलावले. काही मिनिटांतच पिस्तूल, जिवंत काडतुसे, तलवारी आणि लोखंडी रॉडने सज्ज सशस्त्र तस्कर पांढऱ्या स्कॉर्पिओ आणि बाईकवरून घटनास्थळी दाखल झाले. टोळीतील सदस्यांनी उतरून ५५ वर्षीय ग्रामस्थ शिवलाल जगलाल मटारे यांच्या मंदिरावर पिस्तूल रोखले आणि पाच ते सहा गावकऱ्यांवर प्राणघातक शस्त्रांनी हल्ला केला, ज्यात ते गंभीर जखमी झाले.
रावणवाडी पोलिसांनी या प्रकरणात तात्काळ गुन्हा दाखल केला होता. पोलिसांनी घटनास्थळावरून ट्रॅक्टर-ट्रॉली (किंमत ५ लाख), पांढरी स्कॉर्पिओ (किंमत ८ लाख), बजाज विंड बाईक (किंमत ३० हजार), बेकायदेशीर पिस्तूल (७५ हजार), ६ जिवंत किडतूसे (किंमत १२००), २ तलवारी, १ लोखंडी रॉड असा एकूण १४ लाख ६ हजार २०० रुपयांचा मुद्देमाल जप्त केला.
तपासात ही टोळी बेकायदेशीर वाळू उत्खननातून कमाई करणे, गुंडगिरी, सशस्त्र दहशत आणि स्थानिक लोकांना धमकावणे यासारख्या संघटित गुन्हेगारी पद्धतींमध्ये (Continous Unlawful Activity) गुंतलेली असल्याचे सिद्ध झाले. यामुळे त्यांच्यावर भारतीय दंड संहितेसह शस्त्रास्त्र कायदा आणि महाराष्ट्र संघटित गुन्हेगारी नियंत्रण कायदा (मकोका) कलम ३(१)(ii), ३(२), आणि ३(४) अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला.
न्यायालयाने २५ साक्षीदारांचे जबाब, पुरावे आणि कॉल रेकॉर्ड तपासल्यानंतर, मकोकाचे आरोप योग्यरित्या सिद्ध झाले. या आधारावर न्यायालयाने आठ आरोपींना दोषी ठरवले. न्यायालयाने झुल्फिकार उर्फ छोटू जब्बार घनी (३६, न्यू लक्ष्मी नगर बँक कॉलनी), इम्रान उर्फ महफूज खान (३०, टीबी टोली), शाहबाज उर्फ बंदे शब्बीर पठाण (२६, पाल चौक रेलटोली), सलमान इस्माइल खान (२८, टीबी टोली), दुर्गेश लक्ष्मण विठाळे (२३, अंगूर बागीचा रोड दुर्गा चौक), राहुल सुनील नेवारे (२८, न्यू लक्ष्मी नगर), प्रकाश उर्फ अप्पू ओंकार बाजपेयी (३०, राम मंदिराजवळील रामनगर), रोहित उर्फ पिंटू भरतलाल भेळवी (३१, न्यू लक्ष्मी नगर) यांना १० वर्षे सक्तमजुरी आणि प्रत्येक आरोपीला १५ लाख रुपये दंडाची शिक्षा सुनावली, दंड न भरल्यास अतिरिक्त सहा महिने कारावासाची शिक्षा सुनावली. मुख्य आरोपी घनी खान याला अकोला तुरुंगात हलवण्यात आले असून उर्वरित आरोपी भंडारा तुरुंगात आहेत.
न्यायालयाने स्पष्टपणे नमूद केले की, वाळू उत्खननातून बेकायदेशीर कमाई, गुंडगिरी, सशस्त्र दहशत आणि स्थानिक लोकांना धमकावणे” या सततच्या गुन्हेगारी पद्धतींमध्ये गुंतलेली होती. ज्यामुळे कायदा आणि सुव्यवस्थेला धोका निर्माण झाला होता आणि मकोका कलमे पूर्णपणे स्थापित झाली होती. ही बेकायदेशीर वाळू उत्खनन करणारी टोळी कायदा आणि सुव्यवस्थेला आव्हान देणारी एक संघटित व्यवस्था बनली आहे, असे गुन्हे कठोर शिक्षेद्वारेच थांबवता येतील.
या खटल्यात अ‍ॅड. वसंत चुटे यांनी सरकारची बाजू मांडली, तर अ‍ॅड. प्रकाश तोलानी, अ‍ॅड. परवेझ शेख आणि अ‍ॅड. व्ही.एन. बारापात्रे यांनी बचाव पक्षाची बाजू मांडली.
