कोहळी, कोसरी आणि झाडी बोलीचा घुमला गजर ; ग्रंथदिंडी अन् पथनाट्यातून दिला भाषा संवर्धनाचा संदेश
भंडारा : “मराठी भाषा ही केवळ प्रमाणभाषेपुरती मर्यादित नसून ती तिच्या विविध बोलींमुळे समृद्ध झाली आहे. बोलीभाषा हे मनातील भावना व्यक्त करण्याचे सर्वात सशक्त माध्यम आहे,” असा सूर लाखनी येथे उमटला. महाराष्ट्र शासनाचा मराठी भाषा विभाग, भाषा संचालनालय आणि समर्थ महाविद्यालय, लाखनी यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘मराठी भाषा संवर्धन पंधरवड्या’ निमित्त आयोजित “बोलींचा जागर” हा विशेष कार्यक्रम शुक्रवारी मोठ्या उत्साहात संपन्न झाला.
कार्यक्रमाची सुरुवात अतिशय पारंपारिक पद्धतीने झाली. सकाळी निघालेली ग्रंथदिंडी आणि प्रभातफेरी आकर्षणाचे केंद्र ठरली. विद्यार्थ्यांनी मराठी बोलींमधील घोषणा, लोकगीते आणि पथनाट्यांच्या माध्यमातून रस्ता सुरक्षा आणि भाषा संवर्धनाचा संदेश दिला. टाळ-मृदंगाच्या गजरात आणि भजनांच्या सुरात निघालेल्या या फेरीत विद्यार्थी आणि प्राध्यापक मोठ्या संख्येने सहभागी झाले होते.
कार्यक्रमात जिल्ह्यातील विविध बोलीभाषांच्या इतिहासावर आणि सद्यस्थितीवर तज्ज्ञांनी प्रकाश टाकला: कोहळी बोली (प्रा. नरेश बाळबुद्धे): “कोहळी बोली अत्यंत समृद्ध आणि अभिव्यक्तीपूर्ण आहे. दैनंदिन व्यवहारात आणि लेखनात तिचा वापर वाढल्यास ही बोली अधिक काळ टिकेल,” असे मत त्यांनी व्यक्त केले. कोसरी बोली (डॉ. संजयकुमार निंबेकर): “कोसरी भाषा सध्या लुप्त होण्याच्या मार्गावर आहे. ती लोकजीवनाशी जोडलेली असून तिचा इतिहास प्राचीन आहे. भंडारा जिल्ह्यातील अशा विविध बोली एकत्र येऊनच ‘झाडी बोली’ विकसित झाली आहे,” असे प्रतिपादन त्यांनी केले. संस्कृती आणि परंपरा: प्रा. अलका दुधबुरे यांनी कोहळी समाजाच्या गौरवशाली परंपरांची माहिती दिली.
भंडारा जिल्ह्याच्या मातीतील अस्सल कलाप्रकार यावेळी सादर झाले. विद्यार्थ्यांनी आणि स्थानिक कलाकारांनी बोलीभाषेतील प्रसिद्ध ‘झडत्या’ सादर करून उपस्थितांची दाद मिळवली. तसेच बोलीभाषेतील लोकगीते आणि पोवाड्यांनी कार्यक्रमात रंगत आणली. प्राचार्य डॉ. दिगंबर कापसे यांनी “विद्यार्थीदशेपासूनच आपल्या बोलीभाषेचा अभिमान वाटला पाहिजे. असे उपक्रम राबवल्यामुळे बोलींचे निश्चितच जतन होईल,” असा विश्वास व्यक्त केला. बाबासाहेब जगताप (सहाय्यक भाषा संचालक) : “प्रमाणभाषेत बोलीभाषेतील शब्दांचा समावेश झाल्यास मराठी अधिक व्यापक होईल, याच उद्देशाने राज्यभर हा ‘जागर’ सुरू आहे.”
हा कार्यक्रम मराठी भाषा मंत्री डॉ. उदय सामंत आणि सचिव डॉ. किरण कुलकर्णी यांच्या मार्गदर्शनाखाली यशस्वी झाला. भाषा संचालनालयाचे संचालक अरुण गिते यांचे विशेष सहकार्य लाभले. समर्थ महाविद्यालयाचे मराठी विभागप्रमुख डॉ. बंडू चौधरी, प्रा. अजिंक्य भांडारकर व प्रा. मिलिंद कांबळे यांनी कार्यक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी विशेष परिश्रम घेतले.
