हवामान बदलाच्या संकटात ‘अल निनो’चा सामना करण्यासाठी शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन ; जीवामृत, बीजामृत आणि दशपर्णी अर्काचे प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक
चामोर्शी : आगामी खरीप हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर, हवामान बदलाचे संकट आणि रासायनिक खतांच्या अतिवापरामुळे खालावत चाललेला जमिनीचा पोत लक्षात घेऊन चामोर्शी तालुक्यातील कढोली येथे शेतकऱ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाचा उपक्रम राबविण्यात आला. कृषी विभाग आणि कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणा (आत्मा), चामोर्शी यांच्या संयुक्त विद्यमाने ४ जून रोजी कढोली येथे ‘खेत बचाव अभियान’ आणि ‘खरीपपूर्व हंगाम किसान गोष्टी’ (शेतकरी मेळावा) कार्यक्रमाचे यशस्वी आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यक्रमात परिसरातील शेकडो शेतकऱ्यांना नैसर्गिक शेती, सेंद्रिय शेती पद्धती आणि आधुनिक पीक नियोजनाबाबत सविस्तर तांत्रिक मार्गदर्शन करण्यात आले.
जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी तथा ‘आत्मा’च्या प्रकल्प संचालक प्रीती हिरळकर यांच्या मुख्य मार्गदर्शनाखाली हा मेळावा पार पडला. यंदाच्या मोसमात उद्भवू शकणाऱ्या ‘अल निनो’ (El Niño) परिस्थितीचा शेतीवर होणारा संभाव्य परिणाम, त्यापासून पिकांचे संरक्षण कसे करावे आणि कमी पाण्यात शाश्वत शेती पद्धतींचा अवलंब कसा करावा, यावर कृषी तज्ज्ञांनी विशेष भर दिला. रासायनिक खतांचा बेसुमार वापर टाळून सेंद्रिय व नैसर्गिक शेतीकडे वळणे हाच जमिनीचा पोत टिकविण्याचा एकमेव पर्याय असल्याचे यावेळी सांगण्यात आले.
केवळ भाषणे न देता, शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष कृतीतून शिकविण्याच्या उद्देशाने नैसर्गिक शेतीतील विविध घटकांची प्रात्यक्षिके करून दाखविण्यात आली. यामध्ये: हिरवळीचे खत आणि अझोला (Azolla) चा कार्यक्षम वापर. जीवामृत, बीजामृत आणि दशपर्णी अर्क यांची घरच्या घरी कशी निर्मिती करावी आणि त्यांचा पिकांवर कसा उपयोग करावा, याचे प्रत्यक्ष सादरीकरण कृषी अधिकाऱ्यांनी केले. यामुळे रासायनिक खर्च कमी होऊन सेंद्रिय शेती करणे शेतकऱ्यांना सोपे होणार आहे.
मुख्य मार्गदर्शक प्रीती हिरळकर यांनी उपस्थितांना संबोधित करताना, “शेतकऱ्यांनी बाजारातून खते आणण्यापूर्वी आपल्या शेतातील मातीचे परीक्षण (Soil Testing) करून घ्यावे आणि त्यानुसारच खतांचे व पिकांचे नियोजन करावे,” असा महत्त्वपूर्ण सल्ला दिला. यासोबतच त्यांनी फळबाग लागवड, भाजीपाला लागवड, आधुनिक पीक व्यवस्थापन तसेच कृषी विभागामार्फत राबविल्या जाणाऱ्या विविध अनुदानाच्या योजनांची माहिती दिली.
विशेषतः ग्रामीण भागातील महिलांचे आर्थिक सक्षमीकरण करण्यासाठी गावागावांतील महिला शेतकऱ्यांनी एकत्र येऊन ‘महिला शेतकरी उत्पादक कंपनी’ स्थापन करावी, जेणेकरून त्यांच्या मालाला थेट बाजारपेठ व चांगला नफा मिळेल, असे आवाहनही त्यांनी केले.
या शेतकरी मेळाव्याला चामोर्शीचे तालुका कृषी अधिकारी अमित तुमडाम, मंडळ कृषी अधिकारी बाळू डोंगरे, उपकृषी अधिकारी सुनील यचवाड, सहायक कृषी अधिकारी गणेश सोमनकर, बीटीएम जे. एच. जिरितकर यांच्यासह कृषी सखी शैला देशमुख व रंजना बावणे प्रामुख्याने उपस्थित होत्या. कढोली आणि परिसरातील महिला शेतकरी गटातील महिलांनी व पुरुष शेतकऱ्यांनी या अभियानात अतिशय उत्साहाने सहभाग नोंदवून शंकांचे निरसन करून घेतले.
